VAN CHRISTUS TOT MOHAMMED

Wat als de islam niet in de woestijn was ontstaan, maar in de kerk? Toen de christenen van Najran voor Mohammed verschenen en zeiden: "Wij waren al moslims voordat jullie kwamen" — was dat beleefdheid, of benoemden zij een vergeten verwantschap? In het hart van het boek staat één woord: hanif. In het Syrisch was ḥanpā een scheldwoord voor ketters; de Koran maakte er een eretitel van voor de religie van Abraham. Wie begrijpt hoe een scheldwoord een eer werd, vindt de gang tussen de twee religies. Dan opent zich de lange lijn: Paulus' breuk met de apostelen, de intocht van Filons Logos, de sporen van Mithras, de in Nicea gesmoorde stemmen, Arius ("de vruchtbaarste ketter van de geschiedenis") en Nestorius, Mohammeds brief aan Heraclius, de naam "Allah" in pre-islamitisch Mekka, de hanifs vóór de openbaring. Bij elke halte dezelfde lijn: geen breuk, maar voortzetting van de christelijke stromingen van de late oudheid. Dit is geen polemiek. Het werkt met de vroegste bronnen — teksten, geen later gevlochten overleveringsketens. Wanneer het boek zich sluit, leest die zin uit Najran anders. Misschien waren de christenen van Najran niet enkel beleefd.